In mijn zoektocht naar een meer natuurlijk leven, was mezelf verdiepen in geneeskrachtige (en lekkere!) kruiden een belangrijk onderdeel. Hoewel ik gaandeweg vanalles leerde over de eigenschappen van kruiden, hoe planten te herkennen, welke planten eetbaar zijn, hoe tincturen, maceraten en zalfjes te maken, is eenvoudige kruidenthee wat ik vaakst maak. Met ons tweetjes drinken we 2 tot 4l kruidenthee per dag!

Omdat er al eens wat verwarring ontstaat hoe je een goede kruidenthee zet, vat ik alles wat ik de voorbije jaren leerde samen. Mijn bronnen bestaan uit diverse cursussen van diverse herboristen. Voor mij is dit ‘the best of…’ van wat ik de voorbije jaren mocht leren.

Voorzichtigheid bij het gebruik van kruiden
Kruiden lijken onschuldig aangezien ze vrij te verkrijgen zijn, toch is enige voorzichtigheid nodig. Sommige kruiden dien je te vermijden bij bepaalde aandoeningen of medicatie. Bij zwangerschap, borstvoeding en kinderen is het gebruik van kruiden niet aangewezen tenzij je kennis van zaken hebt. Zorg dat je goed geïnformeerd bent.
Drink nooit meer dan een aantal koppen van dezelfde kruidenthee na elkaar, probeer liever wat te variëren. Enerzijds kunnen er bijwerkingen ontstaan, anderzijds kan je lichaam wennen aan de inhoudstoffen en dan verliest de thee zijn kracht.
Een betrouwbare bron om de geneeskracht en de contraindicaties per kruid op te zoeken is het ‘Groot Handboek der Geneeskrachtige Kruiden’ van Dr. Geert Verhelst. Dit is volgens mij dé kruidenbijbel van onze contreien.

Kruidenthee of infuus
De correcte term is eigenlijk niet ‘kruidenthee’ maar ‘infuus’, want kruiden bevatten geen theïne. Maar aangezien kruidenthee in onze spreektaal ingeburgerd is, zal ik het hier ook zo gebruiken.
Groene en zwarte thee bevatten wél theïne. Theïne is een zwakkere variant van cafeïne.

Verse of gedroogde kruiden
Verse kruiden kan je perfect gebruiken voor een smaaktheetje. Als je echter een gezondheidsthee wil, dan kies je best voor gedroogde kruiden; deze laten hun geneeskrachtige inhoudsstoffen beter vrij in het water.
Alles wat ik verder omschrijf is op basis van gedroogde kruiden.

Kruiden kopen of zelf drogen
Als je kruiden koopt, kies dan voor losse kruiden (niet in een theezakje). Zoek er de kruiden uit die het minst verpulverd zijn. Door de verpulvering komt er meer zuurstof aan en door oxidatie verliezen de kruiden deels hun werking. Net voordat je de thee zet kan je grove kruiden even tussen je vingers verpulveren zodat de inhoudstoffen wel goed vrijkomen in het water.
Idem als je zelf je kruiden droogt: probeer je kruiden zo volledig mogelijk te drogen en pas te verpulveren net voordat je je thee zet. Droog de kruiden liefst op kamertemperatuur en in het donker (op een plek waar wel wat tocht komt) want warmte en licht vernietigen de inhoudstoffen. Zodra de kruiden droog zijn (als ze verpulveren bij aanraking), bewaar je ze zoals hieronder beschreven.

Bewaren van kruidenthee
Er worden allerlei manieren aangereikt om thee te bewaren. Vaak wordt een papieren zak aangeraden die donker en koel bewaard wordt. Zelf gebruik ik glazen bokalen, omdat ik dit handiger vind. Die staan bij mij in een keukenkastje. In dit filmpje vind je meer info van een herboriste die ook glazen bokalen verkiest.
Vermijd blik want sommige kruiden reageren met metaal.

Hoeveelheid kruiden per kopje
Hoeveel kruiden je per kop nodig hebt is afhankelijk van 2 factoren:
1/ van welk plantonderdeel je thee maakt.
2/ van je lichaamsgrootte.
Gelukkig leerde ik een handige truck die heel makkelijk toepasbaar is: neem voor één kop thee zoveel kruiden je kan vastnemen tussen je duim en wijsvinger. Dit zal voor een vrouw dus minder zijn dan voor een man. Zo krijgt de struise man meer inhoudstoffen binnen dan de tengere dame, ideaal dus. Ook zal je meer blad kunnen vastnemen (bij brandnetelthee bijvoorbeeld) en slechts enkele zaadjes (bij venkelzaadthee). Op die manier regel je automatisch de hoeveelheid afhankelijk van je postuur maar ook afhankelijk van welk kruid je gebruikt. Daarom vind ik dit een ideale richtlijn zonder al teveel gedoe.

Kruidenthee zetten: temperatuur, duur en manier van trekken
Ik zet mijn kruidenthee met net gekookt water. Er zijn bronnen die zeggen dat delicate bloempjes minder hoge temperaturen vereisen, maar ik hou van eenvoud en zet mijn thee allemaal op dezelfde manier.
Volgens de regels van de kunst zijn er verschillende tijden dat je thee moet trekken. Zelf houd ik makkelijkheidshalve steeds 10min aan. Langer trekken is niet noodzakelijk gezonder, vaak komen er stoffen vrij die je thee zelfs minder lekker maken.
Grove kruiden verpulver ik eerst tussen mijn vingers, zaden en rozemarijn vijzel ik vooraf even zodat de inhoudstoffen goed vrijkomen. Bij uitzonderlijk harde plantonderdelen laat ik de thee 15 à 20min trekken zoals bij wilgenbast of duivelsklauw.
Laat je thee altijd overdekt trekken. Veel kruiden bevatten etherische oliën die vluchtig zijn. Als je je thee afgedekt laat trekken blijven die geneeskrachtige oliën beter bewaard.

Een hele kan of één tas?
In de handel zijn er mooie theepotten te koop met ingebouwde netjes, maar dat is geen vereiste. Zelf gebruik ik een (afgedankte) geïsoleerde cafetière, daarin hang ik dit netje (er is ook een kleinere variant). Het voordeel van zo’n netje is dat je het zowel kan gebruiken voor een kan als voor één tas (aangenomen dat het netje in je tas past uiteraard).
Een andere manier is om de kruiden los op de bodem van je kan te strooien en daar het water overheen te gieten. Na het trekken giet je je thee dan door een zeef in een ander recipient (bijvoorbeeld een geïsoleerde bus).
Als je slechts één tas wil kan je ook kiezen voor een thee-eitje. Een knijper raad ik af omdat je dan je tas niet kan afdekken tijdens het trekken.

Extra smaakjes
Als je je thee wil zoeten, dan is (koudgeslingerde) honing een mooie aanvulling dankzij de geneeskrachtige enzymes. Let wel: deze enzymes gaan kapot bij temperaturen hoger dan 40°C. Voeg daarom de honing pas toe als je thee op drinktemperatuur is.
Verder kan je creatief zijn bij het zetten van kruidenthee. Zo kan je er gedroogde appelstukjes bijdoen, een kaneelstokje of wat steranijs. Een scheut citroensap kan ook lekker zijn.

Volgende keer vertel ik welke kruiden er zoal in mijn keuken te vinden zijn en hoe ik mijn kruidentheetjes gebruik.

(foto)

Advertenties